Bursztyn

Bursztyn powstał ok. 40 mln lat temu i jest dużo starszy od Morza Bałtyckiego, gdzie odkryto jego największe pokłady. Jego narodziny spowite są tajemnicą - do dziś nie wyjaśniono bowiem kilku faktów związanych z jego powstawaniem. Jest żywicą jakiegoś drzewa iglastego z owych czasów, o którym niewiele wiadomo. Od tego czasu uległa ona procesom twardnienia i wietrzenia, które złożyły się na wyjątkowy urok bursztynu. Jego naturalny kolor to najczęściej jasnożółty lub miodowy. 

Składa się przede wszystkim z węgla (79%), a także z tlenu, wodoru i siarki. Różna zawartość poszczególnych elementów stanowi o jego pięknie i jakości. 

Bursztyn ceniony jest na całym świecie od bardzo dawna. Zabiegali o niego mieszkańcy basenu Morza Śródziemnego, a także mieszkańcy Bliskiego i Dalekiego Wschodu. Znany w różnych krajach pod rozmaitymi nazwami początkowo był przedmiotem handlu wymiennego. Pierwsze zorganizowane wyprawy po bursztyn odbywały się już w V w. p.n.e. Kilka wieków później Rzymianie rozwinęli handel bursztynem na ogromna skalę. Powstał przebieg tras zorganizowanych wypraw po bursztyn zwany szlakiem bursztynowym. Do wybrzeży Bałtyku wiodły więc bursztynowe szlaki aż ze starożytnego Rzymu, gdzie bursztyn zdobił dwór cesarski, ale ceniono go także za właściwości magiczne i lecznicze. Bursztyn stał się bałtyckim Złotem Północy. 

W przeszłości z bursztynu wykonywano wspaniałą biżuterię, szkatułki, łyżeczki, klatki na ptaki, puchary, lampki oliwne, meble, figurki, mozaiki. Lubowano się w skrzynkach zdobionych płaskorzeźbami oraz modelami okrętów wykonanych w bursztynie. Przeglądano się w lustrach zdobionych ramą z bursztynu. Bursztyn był modny w całej Europie, a przez kilka wieków Gdańsk był ośrodkiem europejskiego bursztynnictwa. Najpiękniejsze okazy z najcenniejszych bursztynów gościły jako dary na królewskie dworach i w domach największych dostojników. Najbardziej znanym dziełem jest Bursztynowa komnata, która zaginęła bez wieści podczas II wojny światowej. 

Ponieważ bursztyn przez wieki niezmiennie wzbudzał zachwyt – nie raz roszczono sobie do niego prawo wyłączności, pragnąc posiąść jego złoża na własność i gnębiąc tym samym lokalną społeczność, a w szczególności rzemieślników wyrabiających bursztynowe ozdoby. 

W XVII wieku powstały kopalnie bursztynu, a z biegiem czasu wprowadzono do obróbki bursztynu maszyny. Zachowały się jednak miejsca, w których nadal ręcznie obrabiano bursztyn i wyrabiano z niego najpiękniejsze wyroby. Jednym z takich miejsc były Kurpie. Kurpiowskie bursztynowe wyroby, realizowane ręcznie w małych warsztacikach, zrobiły prawdziwą sensację w 1878 roku na wystawie w Paryżu - ówczesnej „stolicy świata”, gdzie kurpiowskie produkty były wprost rozchwytane przez wybredną publiczność. 

Również i dzisiaj Złoto Północy cieszy się niezmiennym zainteresowaniem. Ciągle należy do wysoko cenionych kamieni ozdobnych, bowiem swoją urodą, kolorem i charakterem wyróżnia się spośród innych kamieni. Wykonywane z niego przedmioty użytkowe i ozdobne oraz biżuteria, często o dużej wartości artystycznej są, podobnie jak w przeszłości, cenioną ozdobą dla najznakomitszych osobistości świata. Współcześnie bursztynowe wyroby nie są zarezerwowane tylko dla najbogatszych, ale z całą pewnością dla osób wyjątkowych.